Luc Absil
In de Nederlandse delta heeft zich zoveel vervuild slib opgehoopt dat sanering niet langer kan wachten. Het ministerie van verkeer en waterstaat moet miljarden beschikbaar stellen voor de milieuvriendelijke verwerking van de verontreinigde bagger.
Vandaag kunnen twee chemicaliëntankers in het Noordzeekanaal op elkaar botsen en een ramp veroorzaken. Daarmee zal dan het onzichtbare probleem van de verontreinigde waterbodems in één klap op de politieke agenda staan.
Een realistisch scenario? Feit is dat het druk bevaren Noordzeekanaal onvoldoende uitgebaggerd wordt, omdat er anders veel verontreinigde bagger boven komt die 'te duur' is om te verwerken. In het midden van het kanaal kan een schip nu goed varen. Maar zodra schepen elkaar moeten passeren, trekken ze door de modder, met het risico dat ze naar elkaar toe glijden, kunnen botsen en een ramp veroorzaken.
Extreem geval, dat Noordzeekanaal? Geenszins, helaas. Maar liefst 230 miljoen kubieke meter zwaar verontreinigde bagger ligt er op de Nederlandse waterbodems.
Verontreinigde waterbodems vormen een ellendige erfenis. Nederland is een delta waar de drie grote rivieren Rijn, Waal en Maas rustiger gaan stromen. Meegevoerde slibdeeltjes bezinken in zo'n delta. Om te kunnen blijven varen, is baggeren noodzaak. Een probleem ontstaat echter als de bagger is verontreinigd. Vooral tussen 1950 en 1970 veroorzaakten industriële lozingen ernstige watervervuiling. Een aantal stoffen daarin hebben zich gebonden aan de slibdeeltjes die het water meevoerde. Een deel van de vuilvracht die op de Nederlandse waterbodems is belandt, is zo met de grote rivieren aangevoerd. Maar ook elders waar water trager stroomt, is slib bezonken.
Tegenwoordig zijn bijna alle 'puntbronnen' van verontreiniging gesaneerd. De industrie werkt veel schoner. Nu moeten nog de 'diffuse bronnen' (zoals bestrijdingsmiddelen vanuit de landbouw en koper van waterleidingen en zink van dakgoten) aangepakt worden. Gelukkig is het 'nieuwe' slib veel minder verontreinigd. Maar ja, we zitten ondertussen nog wel met een forse erfenis.
En dan hoeft het niet eens te gaan om tankers in het Noordzeekanaal. Vaardieptebeperkingen (oorzaak: achterstallig onderhoud) nopen vrachtschepen op diverse plaatsen in Nederland tot uitwijken naar andere havens. Dichtslibbende jachthavens die steeds moeilijker bereikbaar worden.
En dan was er eind september nog de melding van het ministerie van landbouw, natuurbeheer en visserij dat paling uit de grote wateren niet meer geschikt is voor consumptie. De paling, die in de verontreinigde modder leeft, bevat te hoge gehaltes aan dioxines en pcb's.
Baggeren op zich is niet duur. Het reinigen van de cocktail aan verontreinigingen wel. Een andere oplossing is het vastleggen van de verontreiniging in de bagger door er bakstenen, kunstgrind of basaltblokken van te bakken. Ook dat is kostbaar, al levert het nuttige producten op. Het minste (en minst kostbare) wat je echter met verontreinigd slib kunt doen, is het scheiden in zand en slib. Het zand is relatief schoon en kan worden hergebruikt, maar de vuile slibfractie moet nog steeds ergens heen.
Staatssecretaris De Vries van verkeer en waterstaat is verantwoordelijk voor de aanpak van verontreinigde waterbodems. Haar beleid is er op gericht om zoveel mogelijk vuile bagger te storten in grote depots als de Slufter op de Maasvlakte en IJsseloog in het Ketelmeer. Het is een goedkope, maar ook discutabele oplossing, omdat zo'n depot op de lange termijn kan gaan lekken. Een chemische tijdbom dus. De aanleg van deze depots stuit dan ook op grote maatschappelijke bezwaren.
Door de keuze voor een goedkope, maar ongewenste oplossing stagneert opnieuw de aanpak van de baggerproblematiek. De industrie staat al jaren klaar om verontreinigd slib te reinigen of te verwerken, maar De Vries weigert de hoge kosten hiervoor te aanvaarden. Vorig jaar aanvaardde de Tweede Kamer een motie-Herrebrugh voor een grootschalige praktijkproef voor de verwerking van verontreinigde bagger. Zelfs deze proef traineert De Vries.
Vandaag vergadert de Tweede Kamer met De Vries over de verontreinigde waterbodems. Het probleem kan niet nog langer vooruit geschoven worden. Grootschalige verwerking en reiniging is nodig om de vuile bagger op een verantwoorde manier op te ruimen. Dat kost geld. Miljarden. Zondegeld. Of beter leergeld: wie milieuproblemen niet voorkomt, betaalt later een hoge prijs.
Copyright: Niet bekend

Binnenland, vrijdag 24 november Rotterdam zit met bagger in zijn maag
Het Gemeentelijk Havenbedrijf Rotterdam vreest dat het baggerdepot Slufter binnen de kortste keren vol is als de milieuregels niet worden aangepast. Probleem is dat de Rotterdamse modder nog steeds te vies is om in de Noorzee te dumpen, zeker als in 2002 nog strengere regels van kracht worden.
Copyright: Trouw