Staat niet vervolgd na overtreden milieuwet

Van onze verslaggever

AMSTERDAM - Heeft staatssecretaris M. de Vries (VVD) van verkeer en waterstaat zwaar vervuild baggerslib uit de Maas laten storten in een natuurgebied in Midden-Limburg? Ja, vermoedt het openbaar ministerie in Maastricht, maar het zegt erbij dat het de staatssecretaris niet strafrechtelijk zal vervolgen.

En dat ondanks de zwaarwegende conclusies die het OM na onderzoek heeft getrokken: er zijn milieuvoorschriften overtreden en er is valsheid in geschrifte gepleegd -de administratie maakt melding van schone grond terwijl het in feite om ernstig verontreinigde grond ging. 'De strafbare feiten zijn gepleegd door de Staat der Nederlanden, meer in het bijzonder namens de staatssecretaris van verkeer en waterstaat', schrijft het OM.

Maar de handen van het OM zijn gebonden. Nog steeds is het in Nederland zo dat de centrale overheid voor het overtreden van regels niet strafrechtelijk vervolgd kan worden -een bepaling die voortvloeit uit het omstreden Pikmeer-arrest uit 1996.

Ook dat arrest -een uitspraak van de Hoge Raad- kwam voort uit een baggerkwestie. De Friese gemeente Boarnsterhim liet een vaarwater uitbaggeren en stortte het vervuilde slib in het Pikmeer. De verantwoordelijke ambtenaar werd hiervoor door de rechtbank veroordeeld maar de veroordeling werd door het arrest vernietigd. De Hoge Raad oordeelde dat een gemeente als openbaar rechtspersoon anders behandeld moet worden dan gewone personen en dat een overheid bij het uitvoeren van zijn bestuurstaken immuniteit geniet.

Dat arrest werd later, in 1998, herzien: nu was alleen nog de staat, de centrale overheid, onschendbaar. Sindsdien zijn tientallen gemeentelijke overheidsorganen vervolgd -in de meeste gevallen wegens overtreding van de milieuwet.

Maar de staat bleef dus buiten schot. Maar, zegt woordvoerder M. Steeghs van het OM in Maastricht: ,,De regering wil wel de effecten van die strafrechtelijke immuniteit zo goed mogelijk ondervangen.''

Daarom is er nu een bestuurlijk onderzoek gaande, dat door het ministerie van verkeer, ruimtelijke ordening en milieu wordt uitgevoerd.

Wat heeft zo'n onderzoek voor mogelijke consequenties?

,,Dat moet u aan Vrom vragen.''

Een woordvoerder van Vrom: ,,Daar kan ik niet op vooruit lopen. Het onderzoek wordt deze zomer afgerond.''

Maar is er ervaring met deze vorm van onderzoek en kan de positie van ambtenaren ermee in het geding komen?

,,Ha, u wilt zeker dat de minister de staatssecretaris gaat ontslaan. Nee, we willen vooral weten hoe het kon gebeuren. Want we willen herhaling voorkomen. Er moet nog veel gebaggerd worden in de Maas.''